سونوگرافی بارداری

سونوگرافی در دوره بارداری یک روش تصویربرداری برای جمع آوری اطلاعات از وضعیت و روند رشد جنین است.

در این فرایند از امواج صوتی استفاده می‌شود و متخصصان می توانند تصاویر دقیقی از جنین و ساختارهای داخل رحم مادر دریافت کنند.

سونوگرافی در دوره بارداری از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است زیرا اطلاعات حیاتی در مورد سلامت جنین وضعیت مادر و پیشرفت بارداری در اختیار پزشک قرار می دهد.

سونوگرافی یک فرایند کاملاً غیرتهاجمی و ایمن می باشد که برای ارزیابی و نظارت بر بارداری مورد استفاده قرار می گیرد.

سونوگرافی به عنوان یک ابزار پزشکی اولین بار در دهه ۱۹۵۰ معرفی شد.

این تکنیک تشخیصی برای ارزیابی سایر بیماری ها مورد استفاده قرار می گیرد و به ویژه در زمینه بارداری کاربردهای بسیار زیادی خواهد داشت.

امروزه سونوگرافی به عنوان یک روش استاندارد در مراقبت های دوران بارداری مورد استفاده قرار می گیرد و در تمامی کشورهای جهان این فرایند به عنوان یک روش تشخیصی و ارزیابی شناخته می‌شود.

انواع سونوگرافی در دوران بارداری

بسیاری از افراد در مواجهه با سونوگرافی تصور می کنند که این فرایند ساده تصاویری نه چندان واضح را نشان می دهد که می توان اطلاعات محدودی را در مورد وضعیت جنین در دوره بارداری دریافت نمود.

چنین تصوری در مورد سونوگرافی به عنوان یک روش تصویربرداری کاملا اشتباه است.

سونوگرافی از دقت بسیار بالایی برخوردار است و متخصصان می توانند جزئیات بسیار زیادی را در دوران بارداری به واسطه سونوگرافی ارزیابی نمایند.

سونوگرافی بارداری در دو نوع ترانس ابدومینال و سونوگرافی ترانس واژینال انجام می پذیرد.

سونوگرافی ترانس ابدومینال

در این روش سونوگرافی متخصصان از مقداری ژل مخصوص استفاده می کنند و با قرار دادن آن بر روی شکم مادر حرکت پروب سونوگرافی آسان تر خواهد شد.

این ژل در سطح پوست کمک می کند تا امواج صوتی به خوبی به بخش های مختلف منتقل شود.

در نتیجه با انعکاس این امواج تصاویری واضح با جزئیات بالا دریافت می‌شود.

معمولاً سونوگرافی ترانس ابدومینال در مراحل میانی بارداری انجام می‌شود و زمان استفاده از این روش معمولاً از هفته ۱۲ بارداری به بعد است.

ضمن انجام سونوگرافی ترانس ابدومینال متخصصان می توانند تصاویری از جنین جفت و مایع آمنیوتیک دریافت نمایند.

سونوگرافی ترانس واژینال

روش دیگر برای سونوگرافی دوره بارداری ترانس واژینال است، در این فرایند متخصصان پروب را مستقیماً در داخل واژن قرار می دهند تا بتوانند تصاویر را با وضوح بالاتری از رحم و جنین دریافت کنند.

سونوگرافی ترانس واژینال در مراحل اولیه بارداری و قبل از هفته ۱۲ مورد استفاده قرار می گیرد.

مهمترین کاربرد سونوگرافی ترانس واژینال تایید بارداری، بررسی تعداد جنین و ارزیابی مشکلات احتمالی است.

معمولاً این روش برای بررسی شرایط و سلامت رحم در ابتدای دوره بارداری مورد استفاده قرار می گیرد.

اهداف سونوگرافی در بارداری

از ابتدای بارداری تا انتهای آن بانوان چندین مرحله سونوگرافی را انجام می دهند و احتمالاً این سوال برای آنها ایجاد می‌شود که چه ضرورتی برای تکرار این فرایند تصویربرداری وجود دارد.

به طور کلی سونوگرافی با اهداف متعددی در دوران بارداری انجام می‌شود که یکی از مهمترین آنها تایید بارداری است.

با به تاخیر افتادن قاعدگی بانوان این احتمال وجود دارد که بانوان در دوره بارداری قرار گرفته باشند.

برای تایید باردار بودن یا نبودن بانوان سونوگرافی یک روش کاربردی محسوب می‌شود، البته با این روش می توان در روزهای ابتدایی بارداری تعداد جنین ها را در رحم مشخص کرد.

یکی دیگر از اهداف انجام سونوگرافی در بارداری بررسی رشد جنین است، متخصصان معتقدند که جنین در هر هفته تغییرات کاملاً چشمگیری نسبت به روزهای گذشته دارد.

بنابراین برای بررسی این میزان تغییرات متخصصان سونوگرافی را انجام می دهند تا رشد جنین را تحت نظر قرار دهند.

سونوگرافی در دوره بارداری با هدف اندازه گیری وزن، قد و وضعیت اندام های جنین مورد استفاده قرار می‌گیرد.

یکی از مهمترین اهداف انجام سونوگرافی در دوره بارداری تشخیص ناهنجاری های احتمالی جنین است.

متخصصان با این فرایند تصویربرداری می توانند ناهنجاری های ساختاری یا ژنتیکی جنین را شناسایی کنند.

اگر جنین در رحم مادر دچار ناهنجاری های قلبی یا نقص لوله عصبی باشد می توان با انجام سونوگرافی به چنین اختلالاتی پی برد.

از دیگر اهداف سونوگرافی در بارداری باید به بررسی وضعیت جفت اشاره کرد. محل قرارگیری و عملکرد جفت در طی بارداری بسیار مهم است و از طریق سونوگرافی می توان سلامت و کارکرد جفت را ارزیابی نمود.

با توجه به اینکه جفت تاثیر بسیار زیادی بر سلامت مادر و جنین دارد همانقدر که سلامت جنین ارزیابی می‌شود باید وضعیت جفت نیز مورد بررسی قرار بگیرد.

به واسطه انجام سونوگرافی در روزهای آخر بارداری متخصصان می توانند تاریخ زایمان را به صورت تقریبی تخمین بزنند.

البته نحوه قرارگیری جنین در رحم مادر به واسطه سونوگرافی مشخص می‌شود و با این فرایند تصویربرداری می توان مشخص کرد که زایمان طبیعی در تجریش انجام می‌شود یا اگر زایمان سزارین باشد بهتر است.

متخصصان با این میزان از اطلاعات دقیق می توانند تصمیم گیری درستی در مورد روند زایمان داشته باشد.

مراحل سونوگرافی در دوره بارداری

سونوگرافی در بارداری معمولاً در دوره های مختلف انجام می‌شود، اولین سونوگرافی در هفته ۶ تا ۸ بارداری انجام می پذیرد و برای تایید بارداری، تعداد جنین ها و ارزیابی ضربان قلب جنین انجام آن ضروری می باشد.

برای افزایش دقت تصویربرداری در اوایل بارداری سونوگرافی ترانس واژینال انجام می‌شود.

در هفته های بالاتر بارداری سونوگرافی دوم صورت می پذیرد.

این سونوگرافی در هفته ۱۱ تا ۱۴ بارداری با هدف ارزیابی ناهنجاری های کروموزومی و بررسی رشد جنین انجام خواهد شد که اصطلاحا به آن تست های غربالگری مانند NT گفته می‌شود.

در این دوره از بارداری سونوگرافی با روش ترانس ابدومینال انجام خواهد شد.

سونوگرافی سوم در دوره بارداری در طی هفته ۱۸ تا ۲۲ صورت می پذیرد.

این سونوگرافی با هدف بررسی ناهنجاری های ساختاری و ارزیابی سلامت جنین انجام می‌شود که در آن وضعیت جفت و مایع آمنیوتیک هم ارزیابی می‌شود.

در این دوره از بارداری سونوگرافی ترانس ابدومینال برای تصویربرداری دقیق تر است.

آخرین مرحله سونوگرافی در هفته ۲۸ بارداری به بعد انجام می‌شود.

متخصصان مثل دکتر مریم محسنی‌کیا جهت ارزیابی وضعیت جفت، جنین و حتی پیشرفت بارداری و برای برنامه ریزی صحیح در مورد زایمان انجام این سونوگرافی را ضروری می دانند.

مزایا سونوگرافی در دوره بارداری

با توجه به اینکه دوره بارداری بسیار حساس است مهم است که بانوان از انجام روش های درمانی، تشخیصی و تخصصی تهاجمی و پرخطر دوری کنند.

سونوگرافی به عنوان یک روش تصویربرداری برای بررسی وضعیت جنین و جفت یک روش ایمن محسوب می‌شود که بدون درد انجام شده و هیچ خطری برای مادر و جنین ندارد.

اطلاعات به دست آمده از سونوگرافی در دوره بارداری آنقدر دقیق و با جزئیات است که می توان وضعیت جنین و ساختارهای داخلی رحم را به خوبی ارزیابی کرد و با یک بار انجام سونوگرافی اطلاعات لازم را جمع آوری نمود.

سونوگرافی در دوره بارداری به تشخیص زود هنگام ناهنجاری های مادرزادی کمک می کند.

اگر ناهنجاری های احتمالی در مراحل اولیه با سونوگرافی شناسایی شوند می توان برنامه‌ریزی درمانی مناسبی را در نظر گرفت.

معایب سونوگرافی در دوره بارداری

از جمله معایب سونوگرافی در دوره بارداری باید به احتمال وجود خطا در این روش تشخیصی اشاره کرد.

اگر سونوگرافی در زمان مناسب و یا با تجهیزات کاربردی انجام نشود احتمال دریافت نتایج نادرست وجود دارد.

البته در این مورد عدم تجربه پزشک و کیفیت پایین دستگاه نقش بسیار مهمی دارند.

شاید تصور کنید که امواج صوتی کاملاً بی خطر هستند، اما اگر جنین برای مدت طولانی و به طور مکرر در معرض این امواج قرار بگیرد ممکن است با عوارض محدود آن مواجه شوند.

به همین دلیل توصیه می‌شود که سونوگرافی را در دوره بارداری فقط برای موارد ضروری انجام دهید.